Цеолит молекуляр элеклери табиий газны ишлевде энъ муим роль ойнайлар, олар сечиджи адсорбция ёлунен эсас темизлев вазифелерини (сувсызландырув, кюкюртсизлендирюв ве декарбонизация киби ве иляхре) беджерелер, шунынъ ичюн табиий газнынъ кейфиетини юксельтелер ве хавфсыз ташувны темин этелер.
Табиий газнынъ сувсызландырылмасы .
Табиий газ сув бувларынен мейдангъа кетириле, атта белли бир микъдарда шинген сув ташымакъта. Табиий газда сувнынъ олмасы пек менфий шейдир, олар табиий газнынъ сувсызланувыны зарурлыкъкъа чевире. Мисаль оларакъ:
Сув ве метан алчакъ арарет ве юксек басымда (бору ёлларынен ташув я да сувландырув джерьянларында киби) бузгъа бенъзеген къатты гидратлар мейдангъа кетире, олар клапанларны, бору ёлларыны ве донатмаларны тыкъа билелер, бу исе ташувнынъ токътатылмасына себеп ола.
Сув табиий газдаки кварцлы водород я да углекислый газнен реакциягъа кирип, экши мадделер (культ экшилиги, углекислота) мейдангъа кетире, бу исе маден бору ве донатмаларнынъ коррозиясыны тезлештире ве оларнынъ хызмет муддетини къыскъарта.
Табиий газгъа терен сувутув керек олгъанда, сувландырылгъан табиий газны (СПГ) -162 градускъадже сувутмакъ керек олгъаны киби, къалгъан дымлыкъ бузлап, криоген иссилик денъиштирджилер киби эсас донатмаларгъа зарар кетиреджек.
Молекуляр элеклер, озьлерининъ бир тюрлю тешик ольчюлеринен, сув молекулаларыны энъ яхшысы адсорбция этелер. Сувны юткъан къабилиети озь агъырлыгъынынъ 22%-ине къадар юксектир, бу исе табиий газнынъ чыкъ нокътасыны -70 градустан ашагъы тюшюрип, терен сувсызланувгъа иришмек мумкюн.
Табиий газнен татлылаштырув .
Табиий газнынъ татлылаштырылмасы — бу кюкюртсизленюв ве декарбонизация джерьяныдыр. Табиий газдаки кварцлы водород ве углекислый газ экшиликлерни (сувнен) мейдангъа кетире биле, бору ёлларында ве донатмаларда коррозиягъа себеп ола биле. Культиводород да сагълыкъкъа ве хавфсызлыкъкъа тесир этеджек зеэрли газдыр.
Молекуляр элек кварцлы водород ве углекислый газны ППМ я да атта ППБ севиесине чыкъармакъ ичюн ниетлендирильген. Бу исе коррозияны эксильтмеге, иссилик дегерини арттырмагъа, табиий газнынъ кейфиет ве ташув джеэттен тиджарет стандартларына джевап бермеге ярдым эте.
Органик олмагъан кварцтан гъайры, молекуляр элеклер метил меркаптан, этил меркаптан, пропил меркаптан, метил кварц ве тиофен киби органик кварцны да адсорбция эте билелер, буларнынъ эписи оларнынъ буюк специфик юзю ве тешиклернинъ колеми саесиндедир.
Табиий газны ишлемек ичюн цеолит молекуляр элеклери
3А типли цеолит молекуляр элек: онынъ тешиклерининъ колеми 3Å, о, эсасен диаметри тахминен 2,8Å олгъан сув молекулаларыны адсорбция этмек ичюн къулланыла. О, табиий газдан дымлыкъны семерели чыкъара биле, айны вакъытта углеводородларнынъ адсорбциясындан къачына, бу исе оны табиий газны сувсызландырмакъ ичюн келишкен япа.
4А типли цеолит молекуляр элек: Онынъ тешиклерининъ колеми 4Å, ве сув молекулаларыны сечип алмакъ мумкюн (диаметри 2,8Å). О, юксек араретлерде юксек адсорбция къабилиетини сакълап къалмакъта ве табиий газны терен къурутмакъ ичюн келише. Лякин шуны къайд этмек керек ки, о, базы енгиль углеводородларны адсорбция эте биле.
5А типли цеолит молекуляр элек: Онынъ тешиклерининъ колеми 5Å, оны табиий газ ишлевинде сув, енгиль углеводородлар, углекислый газ, кварцлы водород, циан ве иляхре адсорбция этмек ичюн къулланмакъ мумкюн.Меселя, метан ве углекислый газ къарышмасындан кварцлы водороднынъ из микъдарында чыкъармакъ ичюн.
13Х типли цеолит молекуляр элек: Онынъ тешиклерининъ колеми 10Å, эм де о, углекислый газгъа кучьлю адсорбция къабилиетине малик, кварц ве меркаптанлар киби кварц бирикмелерини семерели адсорбция эте биле, LNG ичиндеки агъыр углеводородлар ве ароматлы плануглеводородлар киби кирлерни ёкъ эте биле.